W Jaworzu, tuż przy granicy Bielska-Białej, stoi drewniana rotunda wypełniona tarniną, przez którą spływa solanka z Zabłocia. To tężnia solankowa – obiekt, który przywraca miejscowości uzdrowiskowy charakter utracony ponad sto lat temu. Spacer wokół niej to prosty sposób na inhalację morskim powietrzem bez wyjazdów nad Bałtyk.
Można tu przyjść na kwadrans albo spędzić całe popołudnie w otaczającym parku zdrojowym.
- skuteczne inhalacje solankowe
- unikalna drewniana konstrukcja
- piękny park zdrojowy
- wysoka zawartość jodu w solance
- możliwość odwiedzin przez cały rok
Tężnia solankowa w Jaworzu – powrót do uzdrowiskowych tradycji
Jaworze miało status uzdrowiska w latach 1862-1907. Wtedy właśnie odkryto lecznicze właściwości lokalnych źródeł i zaczęto przyjmować kuracjuszy. Po latach przerwy miejscowość znów stara się o miano zdroju, a tężnia uruchomiona w 2014 roku to jeden z kroków w tym kierunku.
Obiekt powstał dzięki środkom unijnym z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego. Budowali go górale z Zakopanego i Poronina, więc konstrukcja ma solidne rzemieślnicze podstawy. Drewniana rotunda ma 14 metrów szerokości, a w centralnej części znajduje się kolumna wypełniona gałęziami tarniny.
Solanka z Zabłocia zawiera nawet 140 mg jodu na litr – to wyjątkowo wysokie stężenie, które sprawia, że inhalacje są naprawdę skuteczne.
Solanka pompowana jest ze zbiornika na szczyt konstrukcji, skąd specjalne rury perforowane rozprowadzają ją po tarninie. Gdy spływa po gałązkach, tworzy aerozol bogaty w jod, magnez, wapń, brom i sód. Właśnie ten aerozol wdychają odwiedzający podczas spaceru wokół tężni.
Jak działa inhalacja solankowa i komu pomoże
Powietrze wokół tężni przypomina klimat nadmorski. Mówi się, że 15 minut spaceru wokół obiektu to efekt porównywalny z dniem spędzonym nad morzem. Godzina inhalacji? To już jak trzy dni plażowania.
Takie powietrze wspomaga leczenie schorzeń układu oddechowego – astmy, przewlekłego zapalenia oskrzeli, problemów laryngologicznych. Działa też profilaktycznie, wzmacniając odporność i oczyszczając drogi oddechowe. Najlepsze efekty daje inhalacja w dni słoneczne i wietrzne. Przy deszczu aerozol nie powstaje w takiej ilości.
Co ciekawe, tężnia działa również zimą. Stężenie solanki jest na tyle wysokie, że obiekt funkcjonuje nawet przy temperaturze minus 20 stopni Celsjusza. To rzadkość – większość tężni w Polsce pracuje tylko sezonowo.
Co zobaczyć w Parku Zdrojowym
Tężnia stoi przy ulicy Koralowej, na skraju Parku Zdrojowego im. Józefa Piłsudskiego. To rozległy teren z alejkami, ławkami, stawem i kilkoma placami zabaw. Park sam w sobie wart jest odwiedzin.
Rosną tu dorodne drzewa – wiele z nich to pomniki przyrody. Kilka wiązów górskich ma ponad 5 metrów w obwodzie. Są też gatunki egzotyczne: platany, tulipanowce, a wiosną kwitną różaneczniki.
W centrum parku znajduje się rozległy staw z wysepką pośrodku. W upalne dni można tu znaleźć ochłodę, obserwując ryby i ptaki wodne. Dzieci mają do dyspozycji place zabaw rozmieszczone w różnych częściach parku, a dorośli mogą skorzystać z siłowni na wolnym powietrzu.
Tuż obok tężni działa fontanna solankowa – kolejny punkt, gdzie można skorzystać z inhalacji. Wokół fontanny ustawione są ławki, więc można po prostu usiąść i oddychać. To dzieło artysty ze Szklarskiej Poręby, Macieja Wokanda.
W parku działa Jaworzańska Biblioteka Parkowa – mała biblioteka pod chmurką. Można wypożyczyć książkę, przeczytać na ławce i zwrócić, albo zabrać na własność w zamian za inną pozycję.
Zabytki i historia miejsca
Park Zdrojowy to nie tylko zieleń i relaks. Nad całością góruje katolicki kościół Opatrzności Bożej, a obok stoi klasycystyczny pałac dawnych właścicieli Jaworza. Przed wejściem na jedną z alejek siedzi na ławeczce hrabia Maurycy Saint Genois – twórca uzdrowiska. To pomnik, ale wygląda jak żywy człowiek czekający na rozmowę.
W zaciszu parku stoi też pomnik Józefa Piłsudskiego, patrona miejsca. Całość tworzy spójną całość – historia miesza się z naturą i współczesnymi atrakcjami.
Sam park ma amfiteatr, gdzie latem odbywają się wydarzenia kulturalne. Czasem można trafić na koncert, przedstawienie czy festyn rodzinny.
Dla kogo jest tężnia w Jaworzu
To miejsce dla praktycznie każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu place zabaw i bezpieczne alejki dla wózków. Osoby z problemami oddechowymi mogą regularnie korzystać z inhalacji. Turyści szukający spokoju docenią ciszę i zieleń. Miłośnicy historii zobaczą zabytki i dowiedzą się o uzdrowiskowej przeszłości Jaworza.
Wokół tężni ustawiono ławki, ale większość odwiedzających woli spacerować. Powolny marsz wokół rotundy pozwala równomiernie wdychać aerozol i jednocześnie lekko się poruszać. To aktywny odpoczynek w najlepszym wydaniu.
Park jest oświetlony, więc można tu przyjść także wieczorem. Po zmierzchu robi się cicho i spokojnie – idealne warunki dla tych, którzy uciekają od miejskiego zgiełku.
Dojazd i parking – jak dotrzeć do tężni
Jaworze leży tuż przy Bielsku-Białej, więc dojazd nie sprawia problemów. Tężnia znajduje się przy ulicy Koralowej, w bezpośrednim sąsiedztwie Parku Zdrojowego. Parking jest duży, więc nawet w sezonie można znaleźć miejsce.
Obok jest przystanek autobusowy z połączeniami do Bielska-Białej. Komunikacja publiczna działa regularnie, co ułatwia dojazd bez samochodu.
Z parku łatwo dotrzeć na spacer do Doliny Wapienicy czy nad Zaporę. Jaworze to dobra baza wypadowa w góry – szlaki turystyczne zaczynają się niedaleko.
Godziny otwarcia i praktyczne informacje
Tężnia działa sezonowo – od kwietnia do końca listopada, choć zdarzają się lata, gdy funkcjonuje także zimą. W sezonie letnim jest czynna od 8:00 do 20:00, a w zimowym od 10:00 do 16:00. Warto sprawdzić aktualne godziny przed wizytą, bo obiekt przechodzi coroczne przeglądy techniczne i konserwacje, zwykle wiosną.
Wstęp na teren tężni jest bezpłatny. Nie ma biletów, bramek ani ograniczeń. Można przyjść na 10 minut albo zostać na kilka godzin.
W pobliżu są restauracje, pizzerie i sklepy, więc można połączyć wizytę z posiłkiem czy kawą. Alejki w parku są wygodne dla wózków dziecięcych i osób starszych – wszystko jest dostępne bez barier.
Jeśli ktoś planuje dłuższy pobyt, Jaworze oferuje bazę noclegową – pensjonaty, pokoje gościnne i agroturystykę. Miejscowość stara się odbudować uzdrowiskowy charakter, więc infrastruktura dla turystów cały czas się rozwija.