Park Zdrojowy im. Józefa Piłsudskiego w Jaworzu to zabytkowe założenie parkowe w centrum miejscowości u stóp Beskidu Śląskiego, będące pozostałością po XIX-wiecznym uzdrowisku. Rozległe alejki wiją się między ponad 40 gatunkami drzew i krzewów, a centralnym punktem jest staw z wysepką oraz fontanna solankowa wydobywająca wodę termalną z głębi ziemi. To miejsce, gdzie historia splata się z naturą – obok pomników przyrody stoją zabytki architektury, a wśród starych drzew ukryte są place zabaw i tężnia solankowa.
- ponad 40 gatunków drzew
- fontanna solankowa z termalną wodą
- piękne alejki w cieniu drzew
- miejsce z historią uzdrowiska
- idealne na relaks i spacery
Historia uzdrowiska i powstanie parku
Jaworze stało się uzdrowiskiem w 1862 roku, kiedy to miejscowość zaczęła przyciągać kuracjuszy pięknymi widokami, czystym powietrzem i zdrojowymi walorami. Park powstał jeszcze wcześniej, na przełomie XVIII i XIX wieku jako przypałacowe założenie. Szczególny wkład w jego rozwój miał hrabia Maurycy Arnold Saint-Genois d’Anneaucourt, który rozbudował uzdrowisko i nadał parkowi obecny charakter.
Specjaliści dostrzegają w układzie parku ślady barokowego założenia, które w XIX wieku zostało przebudowane w stylu krajobrazowym. Główna oś kompozycyjna biegła z zachodu na wschód, a projektanci sprytnie wkomponowali w nową strukturę drzewa rosnące tu od dawna. Alejki poprowadzono w ich cieniu, tworząc liczne polanki z samotnymi okazami dendrologicznymi.
Układ urbanistyczny centrum Jaworza wraz z parkiem jest wpisany do rejestru zabytków, co potwierdza jego historyczną i architektoniczną wartość.
Choć samego uzdrowiska już nie ma, a arystokratyczni dziedzice odeszli w przeszłość, park zachował swoją wartość zarówno pod względem kompozycji przestrzennej, jak i bogactwa przyrodniczego.
Co zobaczysz w parku – drzewa i przyroda
Spacer alejkami Parku Zdrojowego to prawdziwa lekcja dendrologии. Rośnie tu 40 gatunków drzew i krzewów, w większości liściastych, z przewagą rodzimych gatunków. Po zapachu łatwo rozpoznać lipy drobnolistne – jest ich tu najwięcej. Licznie występują także klony, jawory i dęby, co zresztą nie dziwi, skoro nazwa miejscowości pochodzi właśnie od jaworu.
Ciekawym akcentem kolorystycznym są brzozy brodawkowate, topole białe, buki purpurowe i graby. Miłośnicy egzotyki wypatrują platanów, tulipanowców czy glediczji trójcierniowej. Wiosną park ubarwiają kwitnące różaneczniki.
Wiele tutejszych drzew to dorodne pomniki przyrody – kilka wiązów górskich przekracza nawet 5 metrów obwodu. To żywe świadectwo historii tego miejsca, drzewa pamiętające czasy świetności uzdrowiska.
Fontanna solankowa i tężnia – uzdrowiskowa tradycja
Największym powodzeniem w parku cieszy się fontanna solankowa, która powstała w 2010 roku. To nie zwykła fontanna – wypływa z niej zabłocka solanka termalna wydobywana z głębi ziemi, tworząc w powietrzu przyjemną mgiełkę o bardzo wysokim stężeniu jodu. Od momentu powstania stała się ulubionym miejscem wypoczynku mieszkańców i odwiedzających Jaworze.
Solankowa fontanna nie tylko ładnie wygląda, ale przede wszystkim służy zdrowiu. Spacer wokół niej to naturalna inhalacja, szczególnie polecana osobom z problemami układu oddechowego. Latem, w upalne dni, mgiełka przyjemnie chłodzi.
W parku znajduje się również tężnia solankowa, która kontynuuje uzdrowiskowe tradycje miejscowości. To dodatkowe miejsce, gdzie można zaczerpnąć pełnymi płucami zdrowotnego powietrza nasyconego jodem.
Staw z wysepką i nowe atrakcje
W centralnej części parku rozciąga się rozległy staw z wysepką pośrodku. W letnie dni to idealne miejsce na ochłodę – wokół akwenu ustawiono ławeczki z widokiem na wodę i fontannę. Przy stawie powstały pomosty obserwacyjne z tablicami informacyjnymi, dzięki którym można poznać lokalną przyrodę.
Park przeszedł niedawno rewitalizację stawu i jego otoczenia. Oczyszczono czaszę zbiornika, odmulono i zreprofilowano dno, odchwaszczono skarpy. Na wyspie i skarpach posadzono rodzime gatunki roślin, wprowadzono system napowietrzania wody. Wszystko po to, by przywrócić walory przyrodnicze i krajobrazowe oraz poprawić funkcje rekreacyjne tego miejsca.
Zabytki i pomniki warte uwagi
Na terenie parku i w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się kilka ciekawych zabytków. Nad wszystkim góruje katolicki kościół Opatrzności Bożej, a w jego pobliżu stoi klasycystyczny pałac dawnych właścicieli Jaworza. Przed wejściem na jedną z alejek parkowych siedzi na ławeczce postać hrabiego Maurycego Saint Genois – twórcy uzdrowiska. To popularne miejsce do zrobienia pamiątkowego zdjęcia.
Wśród drzew ukryty jest też pomnik Józefa Piłsudskiego, patrona parku. Podczas spaceru warto rozejrzeć się uważnie – park kryje więcej historycznych detali niż się wydaje na pierwszy rzut oka.
W centrum parku ma stanąć drewniana altana w stylu zdrojowym, nawiązująca do historycznej budowli, która dawniej znajdowała się w tym miejscu i stanowiła rozpoznawalny element uzdrowiska.
Dla rodzin z dziećmi – place zabaw i inne atrakcje
Park Zdrojowy to doskonałe miejsce na rodzinny wypad. Dzieci mają do dyspozycji kilka placów zabaw rozmieszczonych w różnych częściach parku, w tym ekologiczny plac zabaw. Jeden z nich znajduje się niedaleko stawu, co pozwala rodzicom odpocząć na ławce z widokiem na wodę, podczas gdy pociechy się bawią.
Przez prawie cały park prowadzą wygodne alejki dostosowane do wózków dziecięcych i spacerowych. Jest tu spokojnie, pełno ławeczek, a latem działa lodziarnia Lodowa Chatka. Starsze dzieci zainteresują się wiewiórkami i polnymi myszkami, które oswojone z obecnością ludzi chętnie pokazują się odwiedzającym.
Dla aktywnych dostępna jest siłownia plenerowa oraz ścieżka dydaktyczna. W parku znajduje się też amfiteatr, w którym odbywają się sezonowe wydarzenia kulturalne.
Praktyczne informacje – dojazd, parking, gastronomia
Wstęp do parku jest bezpłatny i dostępny przez całą dobę. To publiczna przestrzeń, z której można korzystać o każdej porze, choć oczywiście najlepiej odwiedzić park w ciągu dnia, gdy można podziwiać całe bogactwo roślinności i zabytków.
Park znajduje się w centrum Jaworza przy ulicy Wapienickiej 25. Dojazd samochodem jest prosty – jadąc drogą ekspresową S52 w kierunku Cieszyna, należy wybrać zjazd za Auchan w Bielsku i podążać za znakami na Wapienicę. Można też pojechać dalej i wybrać zjazd w Jasienicy, a następnie kierować się na Jaworze. W okolicy parku znajdują się rozbudowane parkingi.
Na terenie parku działa lodziarnia Lodowa Chatka. W okolicy jest kilka kawiarni (np. Koralowa przy ul. Koralowej, za tężnią) i restauracji (np. Zdrojowa na skrzyżowaniu ul. Zdrojowej i Wapienickiej). Warto też zajrzeć do cukierni Mroczko przy ul. Szkolnej – trzeba przejść skwer naprzeciwko wejścia do parku prowadzącego ul. Kościelną.
Na wizytę w parku warto przeznaczyć od godziny do trzech godzin – w zależności od tego, czy planujecie tylko spokojny spacer, czy dłuższy odpoczynek z dziećmi na placach zabaw i inhalacjami przy fontannie solankowej.
Dla osób planujących dłuższy pobyt w Jaworzu dostępnych jest kilka obiektów noclegowych: SPA Hotel Jawor (przy wejściu na szlak turystyczny na Błatnią), Villa Barbara (niedaleko Parku Zdrojowego), Villa Aviator oraz Bukowy Las w Jaworzu Nałężu. Park stanowi doskonałą bazę wypadową do dalszych wycieczek w Beskid Śląski – w pobliżu rozpoczynają się szlaki turystyczne, m.in. czerwony szlak na Błatnią.